Kalendarium gminy Sławno

27.04.200608:38

• IX w - powstają grodziska słowiańskie (m.in. w Sławsku – Stare Sławno) w tym okresie pojawiają się na Pomorzu Środkowym pierwsze elementy stosunków feudalnych;
• 1119 r. przypuszczalny początek dynastii sławieńskiej – „Rocznik świętokrzyski dawny” podaje, że w tym roku Bolesław Krzywousty pokonał dwóch książąt pomorskich (przypuszczalnie jeden z nich to ojciec Racibora I)
• uznanie zwierzchnictwa księcia polskiego przez książąt zachodniopomorskich i sławieńskich i przyjęcie chrześcijaństwa z rąk duchowieństwa wielkopolskiego
• 1185 r. Raciobr I książę sławieński, fundator zakonu Joannitów w Sławnie. Od jego imienia książąt sławieńskich nazywa się w literaturze przedmiotu Raciborzycami; joannici otrzymali siedzibę w grodzie w Starym Sławnie
• XIII w. Ziemia Sławieńska w tym okresie wielokrotnie zmieniła swoją przynależność; wchodziła w skład: Pomorza Zachodniego, Pomorza Wschodniego, Rugii i Brandenburgii. Pełniła rolę pogranicza między Pomorzem Wschodnim i Zachodnim.
• 1225/26 r. książę gdański Świętopełk odebrał ziemię sławieńską księstwu zachodniopomorskiemu, czego efektem było:
• 1235 r. ziemia sławieńska i słupska zostały włączone do diecezji gnieźnieńskiej, przy czym ziemia sławieńska jedynie przejściowo (w 1236 r. wróciła pod jurysdykcję biskupa kamieńskiego);

• pocz. XII w – książęta sławieńscy uznają zwierzchnictwo duńskie.
• 1227 r. upadek zwierzchnictwa duńskiego nad Pomorzem Zachodnim; Ziemia Sławieńska została włączona do księstwa uznamsko - szczecińskiego;
• 1236 r. Okręg parafialny kościoła w Sławnie obejmował wsie: Tychowo, Malyn (zaginiona), Kosierzewo, Kwasowo, Noskowo, Wrześnica, Janiewice, Nosalin. Sławieński kościół parafialny (podobnie jak w innych ośrodkach grodowych) zlokalizowany był na terenie osady przygrodowej – w obrębie dzisiejszej wsi Sławsko (Stare Sławno) na zboczu Wieprzy;
• 1277 r. Wiesław II książę rugijski sprzedaje ziemię sławieńską margrabiemu brandenburskiemu linii askańskiej;
• 1283 r. ponowne przyłączenie ziemi sławieńskiej do Pomorza Gdańskiego;
• 1294 r. objęcie przez księcia wielkopolskiego Przemysława II;
• 1296-1309 źródła wymieniają pierwszego komtura joannickiego Jana;
• XIII/XIV w. wśród posiadłości ziemskich Sławna wymieniane są: Warszkowo, w tym okresie istnieją już m.in. wsie rycerskie: Tychowo, Kwasowo, Bobrowice, Rzyszczewo;
• na pocz. XIV w. po wygaśnięciu dynastii askańskiej (1319 r.) Marchię Brandenburską przejęli Wittelsbachowie;
• 1306 r. opanowanie ziemi sławieńskiej przez margrabiów brandenburskich;
• 1307 r. Święcowie (ród możnowładczy ziemi słupskiej) w sporze Brandenburgii z Władysławem Łokietkiem przechodzi na stronę Marchii zyskując w zamian ziemię: darłowską, sławieńską i polanowską;
• 1316 r. powrót zwierzchnictwa księstwa wołogoskiego (Święcowie uznali zwierzchnictwo zachodniopomorskie);
• =1357 r. zanika ród Święców;
• 1372 r. podzieł księstwa Wołogoskiego (wzdłuż Świny) na bogatszą część zachodnią wraz z księstwem Rugii i wschodnią – Księstwo Słupskie (Bogusław V)
• 1390 r. Warcisław VII składa w Pyzdrach hołd lenny Władysławowi Jagielle;
• 1427 r. Sławno przystępuje (na 10 lat) do sojuszu miast pomorskich (Nowogard, Gryfice, Trzebiatów, Wolin, Kamień, Słupsk, Darłowo, Białogard, Koszalin, Kołobrzeg), wzmacniając tym samym swoją pozycję;
• 1454 r. zakon krzyżacki sprzedał Nową Marchię (za 40.000 guldenów) elektorowi brandenburskiemu – Fryderykowi;
• 1423 r. zjednoczenie całego Pomorza pod władzą Bogusława X przyniosło doniosłe reformy wewnętrzne (gospodarka, administracja, sądownictwo);
• 1523 r. po śmierci Bogusława X ponowny podział na księstwo szczecińskie i wołogoskie;
• reformacja, sekularyzacja dóbr kościelnych;
• 1625 r. ponowne zjednoczenie za Bogusława XIV
• 1618-1648 wojna trzydziestoletnia, wkroczenie na teren księstwa wojsk cesarskich Wallensteina;
• 1637 r. śmierć ostatniego Gryfity Bogusława XIV;
• 1648 r. pokój wersalski, Sławno wraz z wschodnią częścią księstwa pomorskiego przechodzi pod panowanie Brandenburgii (wcielone w życie w 1653r. na mocy recesu granicznego między Szwecją i Brandenburgią);
• od 2 poł. XVII w nastąpił powolny proces połączenia się w jeden organizm państwowy Pomorza, Nowej Marchii oraz dawnych posiadłości brandenburskich, a całość podporządkowano władzom centralnym w Berlinie;
• od 1720 r. całe Pomorze i Nowa Marchia dostały się pod panowanie króla pruskiego (Fryderyka Wilhelma I), a w państwie powołano urzędy nadzorujące dochody skarbowe (w tym tzw. kamerę wojenną), powiaty zarządzane przez landratów (urzędników państwowych);
• własność opierała się na majątkach szlacheckich, domenach państwowych i miastach;
• 1713-1740 reforma miejska za panowania Fryderyka Wilhelma I zniosła samorządność komunalną (miasta zostały nijako „upaństwowione”);
• merkantylizm pruski – ścisła kontrola i ingerencja państwowa w rozwój przemysłu i handlu (nasilona po zakończeniu wojny siedmioletniej 1756-1763);
• reformy epoki fryderycjańskiej; m.in. wprowadzenie obowiązku szkolnego, akcja kolonizacyjna (m.in. Radosław) wschodnich rubieży państwa pruskiego;
• od 1764 r. rozpoczęto oddzielanie gruntów chłopskich od folwarcznych oraz dokonano uwłaszczenia chłopów w dobrach państwowych (tzw. separacja gruntów);
• 1807 r. w okresie wojen napoleońskich ucierpiało m. in. Sławno i Bobrowiczki;
• 1807 r. zniesiono poddaństwo osobiste chłopów (reformy ustrojowe i rolne Steina - Hardenberga), potwierdzone edyktem z 1811r. z prawem własności ziemi, które obwarowane jednak zostało przepisami dotyczącymi przekazywaniem części ziemi chłopskiej majątkom junkierskim. Powyższe uwarunkowania przyczyniły się do kształtowania wielkoobszarowej własności szlacheckiej; w owym czasie stosunek własności dworskiej do chłopskiej wynosił około 1:1. Wiele majątków szlacheckich przeszło w ręce mieszczan i urzędów, a części wsi domenalnych była wydzierżawiana lub sprzedawana;
• w 1815 r. dokonano kolejnej reformy administracyjnej, wprowadzając podział na prowincje, retencje i powiaty;
• w 2 poł. XIX wieku w wyniku uwłaszczenia chłopów wzrósł obszar majątków ( z gospodarką hodowlaną) kosztem gospodarstw chłopskich, które uwolnione z pańszczyzny musiały gospodarować na niewielkich posiadłościach;
• 1874 r. książęta Hohenzollern - Sigmaringen w uznaniu ich wkładu w zwycięskiej wojnie z Francją (1870-71) otrzymują środki na zakup majętności na wschodnich rubieżach Prus. Nabywają m.in. dobra janiewickie, żukowskie, łętowskie z bogatymi rewirami leśnymi;
• 1878 r. uruchomienie linii kolejowej ze Szczecina do Gdańska;
• 1908 r. otwarcie linii kolejowej na trasie Sławno-Słupsk;
• 1918 r. po zakończeniu I wojny światowej kryzys majątków junkiersko-obszarniczych. W 1928 każdy hektar użytku rolnego był zadłużony na 575 marek. W powiecie sławieńskim udział własności obszarniczej był najniższy w rejencji (1907 r. – 33,6%; 1933 – 27,5%). Wzrasta znaczenie gospodarstw chłopskich o areale 5-20 ha (1933 r. – 44,5%);
• 1919 r. ustawa osadnicza przyspiesza parcelacje wielu majątków ziemskich;
• 1928 r. likwidacja tzw. obszarów dworskich (istniejących od 1918 r.), zostały one połączone z najbliższą gminą chłopską;
• 1933 r. hitlerowska ustawa rolna o budowie „stanu żywicielskiego rzeszy” stanowiąca 3 główne cele: samowystarczalność żywnościowa, zwiększenie potencjału demograficznego, stworzenie stabilnego elektoratu państwa faszystowskiego. Wieś chłopska - pełnorolna stanowiła ostoję wpływów NSDAP; stąd też takie kredyty dla osadników, pomoc materiałowa przy inwestycjach, elektryfikacja ( tzw. pomoc dla Wschodu „Osthilfe”). Na terenie gminy Sławno tego typu przykład stanowi Brzeście powstałe na wykupionych gruntach Hohensollern - Sigmaringen (w grudniu 1931 r. książęta Hohensollern - Sigmaringen sprzedali podupadające dobra (13500 ha z żywym i martwym inwentarzem za około 15tys marek) berlińskiemu towarzystwu osadniczemu „Pommersche - Siedlungsgesellschaft, które przeprowadziło największą na tym obszarze akcję osadniczą), kolonia Boleszewo, Smardzewo, Gwiazdówko;
• 1933 r. przemysł, rzemiosło i handel odznaczyły się drobnotowarowością w 3201różnego typu zakładach pracowało zaledwie 8724 osób;
• 1945 r. po zakończeniu II wojny światowej Armia Czerwona przejęła większość folwarków gminy Sławno, tworząc w nich wojskowe kołchozy; w 1948 r. w powiecie sławieńskim posiadali ich 27; okres ten większym stopniu przyczynił się do destrukcji dawnych zespołów folwarczno - rezydencyjno-państwowych (np. Tychowo);
• wsie chłopskie zasiedlane przez polskich osadników;
• 1950 r. przejęcie majątków przez administrację polską, powstawanie PGR-ów;
• 1991 r. likwidacja PGR-ów